De tijd zal het leren

Voor de verandering schrijf ik deze keer niet mijn blog vanuit de trein, maar in mijn kamer. Tijd is schaars, maar gelukkig had ik tijd om mijn blog thuis te typen. Afgelopen week hadden wij college over het feit dat de tijd in onze samenleving aan het verdwijnen is. Niet de fysieke tijd, maar de werktijd van 9 tot 5. Volgens Manuel Castells heeft de globalisering er aan bijgedragen dat er heel veel informatie wordt uitgewisseld en dat tijd eigenlijk niet meer belangrijk is. Castells bespreekt in zijn eerste boek de informaticarevolutie en de netwerksamenleving die hieruit groeit. Door de hoeveelheid netwerken is het makkelijker om de informatie met elkaar te delen waar ook ter wereld. Hierdoor is tijd geen factor meer in de globalisatie en de economische markt (Debroux, 2001).

Wat wij normaal vinden in ons mechanistisch leven is de afbakende tijd. Je stuurt een brief op de post en de volgende dag komt het aan. Door de opkomst van het internet is dit weggevallen. We sturen nu een e-mail naar de ander, zodat de ander meteen op de hoogte is; oftewel de netwerksamenleving. De tijd is verstreken. We hebben de tijd hierdoor tijdloos gemaakt. Het idee dat de tijd is weggevallen heeft naar mijn idee zowel een positieve als een negatieve kant.

De opheffing van tijd heeft volgens Castells grote gevolgen voor de financiële wereld die wordt beheerst door elektronische technieken. Dit vormt volgens hem de basis voor een economische crisis, omdat hierdoor foute informatie wel kan worden vrijgegeven. Burgers reageren hierop door te gaan investeren. Uiteindelijk zijn zij het die voor de crisis moeten betalen. Castells zegt dat de bankiers in deze ontwikkeling bewust een rol spelen.

Wat ik een verontrustend idee vind is dat bankiers zich bewust zijn van hun invloed op de economie door de technische vooruitgang in de wereld. Dit doet mij denken aan een reportage dat ik had gezien bij Tegenlicht. Deze reportage gaat terug naar de mensen tijdens de crisis om een hedendaags handboek te maken voor de Europeanen: Hoe overleef ik een economische crisis en wat wij ervan kunnen leren?

Deze beelden van Argentinië geven een aardige indruk over hoe een failliet land eruit ziet

(Youtube, 2008)

Dit brengt mij terug dat de netwerksamenleving twee kanten heeft. Aan de ene kant is het fijn dat er overal ten allen tijden informatie beschikbaar is, zodat men van te voren al weet dat er een economische crisis kan aankomen. Men kan dan zijn geld van de bank afhalen in de hoop dat ze hier tijdens de crisis mee rond kunnen komen. Aan de andere kant, als Castells gelijk heeft wat betreft de bankiers, kunnen zij een vuile rol gaan spelen nét voor de crisis. Door nieuws te geven dat het wel goed gaat, kan men investeren, waardoor ze later hun geld kwijtraken.

Zoals je ziet geeft dit verhaal over social media mij een dubbel gevoel. Het heeft zo zijn voordelen als nadelen. Als advies kan ik de wereld ook alleen maar geven dat je nog steeds altijd goed moet uitkijken met social media. Check je bronnen goed voordat je actie onderneemt, vooral als je de financiële wereld op deze manier wilt verkennen.

Literatuur:

Jul Debrouw, 'Het globaal casino. De netwerksamenleving van Manuel Castells',

verschenen in TGL 56 (2000) 1, p. 9-22 = themanummer 'Wacht eens even. Tijd vraag tijd'